Các khảo
sát gần đây cho thấy, cứ trong 10 người Mỹ trưởng thành thì có 1 người mắc hội
chứng chân không yên (RLS), còn gọi là bệnh Willis-Ekbom. Đây là một rối loạn vận
động liên quan đến giấc ngủ biểu hiện bằng cảm giác khó chịu ở hai chân và rất
muốn được di chuyển chân trong lúc ngủ.
Tổ chức giấc
ngủ thế giới (National Sleep Foundation) cung cấp một số thông tin để giúp những
bệnh nhân bị hoặc nghĩ rằng mình có thể mắc hội chứng này. Hội chứng chân không
yên còn gọi là bệnh Willis-Ekbom, đây là một dạng bệnh rối loạn thần kinh vận động
đặc trưng bởi sự thôi thúc nào đó khiến họ di chuyển hai chân trong lúc ngủ. Cảm
giác này xảy ra rất thường xuyên, nhưng may mắn là nó không đi kèm với cảm giác
khó chịu.
Các triệu chứng
của hội chứng chân không yên rất ít xuất hiện ở tay, mặt, thân và bộ phận sinh
dục. Biểu hiện của RLS xảy ra trong khi bệnh nhân không hoạt động, chân ít hoạt
động và chịu trọng lượng của cơ thể nhất. Hội chứng này biểu hiện nghiêm trọng
nhất vào buổi tối và nửa đêm, có thể phá vỡ giấc ngủ của bệnh nhân và ảnh hưởng
đến sinh hoạt hằng ngày.
Bao nhiêu người có hội chứng chân không yên?
Hội chứng
chân không yên ảnh hưởng đến khoảng 10% người trưởng thành ở Mỹ. Thông thường,
hội chứng này thường không được công nhận hoặc bị chẩn đoán nhầm là mất ngủ hoặc
bệnh thần kinh, cơ bắp hay các rối loạn khác.
Hội chứng
chân không yên ảnh hưởng đến khoảng 2% trẻ em. Theo một nghiên cứu trên 10 000
hộ gia đình ở Mỹ và Anh thấy rằng, hội chứng này mang tính di truyền; hơn 70%
trẻ em bị hội chứng chân không yên có cha hoặc mẹ có hội chứng này. Ngoài ra
còn có bằng chứng cho thấy, trẻ em bị mắc chứng Rối loạn tăng động giảm chú ý
(Attention deficit hyperactivity disorder) mà trong gia đình có người mắc RLS
thì có nguy cơ bị rối loạn tang động giảm chú ý nặng hơn.
RLS còn có
thể bị nhầm lẫn với trầm cảm. Theo tổ chức chân không yên, khoảng 40% những người
bị RLS phàn nàn về triệu chứng mà có thể bị coi là trầm cảm nếu như bác sĩ
không có kiến thức hoặc cân nhắc đây có thể là một chứng rối loạn trong giấ ngủ.
Nguyên nhân dẫn đến hội chứng này là gì?
Hội chứng chân không yên sơ cấp là
loại phổ biến nhất của RLS, có thể do di truyền hoặc vô căn.
Mặt khác, hội chứng chân không yên
thứ cấp gây ra bởi tình trạng bệnh lý riêng biệt hoặc do tác dụng phụ khi sử dụng
các loại thuốc. Ví dụ: Bệnh suy thận, tình trạng thiếu máu, thiếu sắt, mang
thai hoặc các vấn đề về thần kinh ngoại biên (gặp vấn đề ở các dây thần kinh
mang thông tin đến và đi từ não bộ đến tủy sống gây đau, mất cảm giác và không
còn khả năng kiểm soát cơ bắp). Ngoài ra, tình trạng căng thẳng, chế độ ăn uống
hoặc các yếu tố môi trường khác cũng có thể là nguyên nhân dẫn đến hội chứng
này.
Một số nhóm nghiên cứu đã tìm ra được
những nguyên nhân sát hơn gây ra RLS sơ cấp. Người ta thấy rằng, não thiếu sắt
là nguyên nhân dẫn đến RLS sơ cấp. Điều này được chứng minh lần đầu tiên trong
nghiên cứu phân tích não của các tử thi mắc RLS. Các thế bào từ phần não gọi là
liềm đen bị thiếu hụt protein điều hòa tình trạng sắt. Nhưng tình trạng thiếu sắt
này đến trực tiếp từ việc điều hòa lượng sắt ở mức bình thường. Nghiên cứu này
cũng mở ra một kết quả tốt đó là các loại thuốc hướng đến điều hòa hấp thu sắt
có thể điều trị căn bệnh này.
Hơn 80% số người RLS bị một tình trạng
là chứng rối loạn chân tay từng cơn (Periodic limb movement disorder). Biểu hiện
của chứng này bao gồm co giật chân không kiểm soát hoặc co giật động trong khi
ngủ xảy ra liên tục suốt đêm dẫn đến giấc ngủ bị gián đoạn. Ngoài việc làm giảm
chất lượng giấc ngủ vào ban đêm, những người mắc RLS nếu không được điều trị sẽ
dẫn đến giảm cả chất lượng cuộc sống.
Ai có thể mắc hội chứng chân
không yên?
Hội chứng này ảnh hưởng đến cả nam
giới và phụ nữ ở mọi lứa tuổi. Nó có thể bị nhầm lẫn khi điều trị biểu hiện cảm
giác đau ngày càng tăng hoặc bồn chồn của trẻ. Ngoài ra, mắc độ nghiêm trọng của
các rối loạn sẽ gia tăng theo tuổi tác. Bệnh nhân lớn tuổi có các triệu chứng
thường xuyên hơn và trong thời gian dài hơn.
RLS có tính di truyền. Trong các
nghiên cứu gần đây cho thấy, các gen quy định chứng RLS được phát hiện chiếm
50% các trường hợp RLS. Tuy nhiên các nhà nghiên cứu đã xác định được các gen
quy định chứng RLS cũng cảnh báo rằng, có các gen này cũng không chắc chắn sẽ mắc
chứng RLS.
Thay vào đó, do thuốc,
môi trường hoặc các yếu tố liên quan đến tính nhạy cảm di truyền RLS cũng gây
ra bệnh RLS. Một nghiên cứu khác cho thấy RLS di truyền chếm một nửa các trường
hợp mắc RLS và RLS có liên quan đến một gen quy định sự phát triển chi.
Đăng nhận xét